Abacus – od Richarda fitz Nigela do Jana Falewicza (Sławomir Sojak)

„Abacus – od Richarda fitz Nigela do Jana Falewicza” pod redakcją Sławomira Sojaka to trzecia monografia z prestiżowej serii Wydawnictwa Naukowego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (UMK), poświęcona historii rachunkowości – kluczowej dyscyplinie dla każdego, kto poważnie podchodzi do biznesu i finansów.

Wydana w 2018 roku w miękkiej oprawie na 318 stronach, książka stanowi chronologiczny i przestrzenny most między średniowieczną Anglią a Polską XX wieku, analizując ewolucję praktyk księgowych, teorii ekonomicznych i materiałów dydaktycznych.

Najważniejsze dane wydawnicze w skrócie:

Co to za książka i jak powstała?

To zbiorowa praca pod redakcją dr hab. Sławomira Sojaka, eksperta od historii rachunkowości z UMK, kontynuująca serię „Abacus”. Poprzednie tomy omawiały źródła rachunkowości (2014) oraz instruktaże gospodarcze i podręczniki (2016).

Obecny tom spina klamrą dwie postaci: Richard fitz Nigel (ok. 1130–1198), angielski skarbnik królewski, autor „Dialogus de Scaccario” (1178) – traktatu o zarządzaniu skarbowością średniowiecznej Anglii, oraz Jan Falewicz (1890–?), polski ekonomista z Wilna, twórca m.in. „Rentowność, gospodarność, koszty” (1963), rozwijającej teorię mikroekonomii. O Nigelu pisze Sojak, o Falewiczu – Edward Nowak.

Książka przeskakuje wieki i kontynenty: od średniowiecznego Winchesteru do Polski pod zaborami (Lwów, przełom XIX/XX w.), a następnie do okresu międzywojennego. Omawia reedycje XIX‑wiecznych prac, takich jak „Nauka rachunkowości dla potrzeb gospodarstwa zastosowanej” Juliusza Au (1889) – podstawy rachunkowości dla wsi – oraz „Zarys ekonometrii i teorii buchalterii” Pawła Ciompy (1910) – koncepcję podwójnego zapisu i kont księgowych. Duży nacisk pada na materiały dydaktyczne z międzywojnia, rekonstruując polską tradycję podręczników rachunkowości, której bibliografia rozrasta się od XVI wieku wraz ze zmianami regulacyjnymi.

Seria „Abacus” to unikalny projekt UMK, gromadzący analizy setek historycznych pozycji – od folwarcznych instruktaży Anzelma Gostomskiego po współczesne plany kont. Ta odsłona wyróżnia się interdyscyplinarnością: łączy historię gospodarki, prawo, ekonomię i rachunkowość.

Dla kogo jest przeznaczona i kto powinien ją przeczytać?

Najbardziej skorzystają następujące grupy czytelników:

• profesjonaliści biznesu i finansów – księgowi, kontrolerzy finansowi, CFO, doradcy, menedżerowie i przedsiębiorcy, którzy chcą zrozumieć korzenie współczesnych praktyk;
• studenci i wykładowcy rachunkowości, ekonomii oraz historii gospodarczej – jako solidna baza źródłowa do seminariów, prac dyplomowych i badań;
• przedsiębiorcy z sektora rolnego i MŚP – dzięki analizom folwarków i gospodarstw wiejskich zobaczą zalążki podwójnej księgowości w dawnej Polsce.

Absolutnie muszą ją mieć pasjonaci finansów, historycy ekonomii i decydenci w firmach, gdzie wiedza o rentowności (jak u Falewicza) decyduje o przetrwaniu. Jeśli budujesz firmę lub optymalizujesz koszty – ta książka da Ci perspektywę ponad 800 lat praktyk księgowych.

Czego się nauczyć i co można wyciągnąć?

Książka uczy głębokiego zrozumienia ewolucji rachunkowości:

• Średniowieczne korzenie – jak fitz Nigel organizował królewski skarbiec – lekcja z kontroli wydatków i audytu w erze bez komputerów;
• Polska pod zaborami – teorie Au i Ciompy – praktyczne podstawy ewidencji w gospodarstwach, adaptowalne do dzisiejszych startupów czy agrobiznesu;
• Międzywojnie i mikroekonomia – analizy podręczników pokazują, jak regulacje kształtowały księgowość; Falewicz wyjaśnia rentowność, gospodarność i koszty – kluczowe dla analizy finansowej;
• Zalążki podwójnego zapisu w folwarkach – dowód, że nowoczesna księgowość ma polskie korzenie w XVI–XVIII wieku.

Wyciągniesz praktyczne wnioski – jak historia wpływa na dzisiejsze standardy (np. MSSF, KSRF), dlaczego stabilność finansowa opiera się na prostych zasadach z „Dialogus de Scaccario” oraz jak mierzyć efekty w niestabilnych czasach (lekcja z Polski międzywojennej).

Jak przyda się w biznesie i finansach?

W erze sztucznej inteligencji i big data przypomina, że podstawa sukcesu to solidna ewidencja i analiza kosztów – od królewskich skarbników po Falewicza. Oto, jak przełożyć to na praktykę:

• adaptacja do zmian regulacyjnych – uczy, jak elastycznie wdrażać nowe przepisy (od realiów zaborów po wymogi UE) bez chaosu w księgach;
• optymalizacja rentowności – dostarcza narzędzi do oceny kosztów i gospodarności w małych i średnich firmach;
• krytyczne spojrzenie na „nowoczesne” narzędzia – pokazuje, że wiele współczesnych metod to rozwinięcia średniowiecznych praktyk audytu i folwarcznej księgowości;
• pomiar gospodarności dla zrównoważonego wzrostu – wspiera menedżerów w budowaniu trwałych przewag konkurencyjnych.

W dzisiejszym świecie kryzysów (inflacja, niepewność) wiedza historyczna z tej książki daje realną, strategiczną przewagę.

Co piszą czytelnicy i opinie?

Brak szczegółowych recenzji konsumenckich na platformach takich jak Ceneo czy Lubimyczytać.pl (ocena 0.0, brak opinii). To typowe dla niszowej, akademickiej monografii skierowanej do ekspertów. Seria „Abacus” jest jednak chwalona w środowisku naukowym za rzetelność i unikalność; kolejne tomy (np. o XVI‑wiecznej skarbowości) potwierdzają autorytet Sojaka. Biblioteki uniwersyteckie (np. UMK) chętnie ją udostępniają, co świadczy o wartości dydaktycznej.

Dlaczego warto kupić i przeczytać już dziś?

„Abacus – od Richarda fitz Nigela do Jana Falewicza” to nie sucha historia, lecz skarbnica dla ambitnych w biznesie: zrozumiesz, jak wieki praktyk ukształtowały Twoje decyzje finansowe, wyciągniesz lekcje z rentowności Falewicza i unikniesz błędów skarbników z Winchesteru.

W cenie od 31 zł (Ceneo) dostajesz 318 stron eksperckiej wiedzy, idealnej na półkę obok podręczników controllingu. Kup, przeczytaj i zainwestuj w wiedzę, która procentuje latami – w biznesie historia to najlepsza strategia na przyszłość. Dostępna w księgarniach online i w Wydawnictwie Naukowym UMK.