„Dyskonto z tytułu braku płynności rynkowej w wycenie przedsiębiorstw” Dariusza Zarzeckiego i Katarzyny Byrki-Kity to specjalistyczna publikacja, która wnikliwie omawia korektę wartości zwaną dyskontem za brak płynności rynkowej (DLOM) – kluczowy element wyceny spółek niepublicznych.
To praktyczny i teoretyczny przewodnik po metodach szacowania DLOM, niezbędny do rzetelnych i obiektywnych wycen biznesowych. Książkę wydało Wydawnictwo Uniwersytetu Szczecińskiego (ISBN 9788372419958).
Czym jest ta książka i co wyróżnia jej podejście?
Autorzy – prof. Dariusz Zarzecki (wycena przedsiębiorstw) i Katarzyna Byrka-Kita (finanse korporacyjne) – wraz z Mateuszem Czerwińskim w powiązanych pracach porządkują praktykę wyceny spółek niepublicznych i ograniczają subiektywizm decyzji.
Dyskonto z tytułu braku płynności (DLOM) to redukcja wartości spółki nienotowanej, stosowana, gdy bazujemy na wskaźnikach z rynku publicznego (np. P/E, EV/EBITDA). Spółki giełdowe są z reguły droższe dzięki możliwości szybkiego zbycia akcji bez istotnej utraty ceny – to premia za płynność, której odwrotnością jest dyskonto dla spółek niepublicznych.
Inwestorzy oczekują rekompensaty za brak szybkiej zbywalności udziałów, co bezpośrednio wpływa na wartość w transakcjach, sporach sądowych i rozliczeniach podatkowych.
Aby ułatwić orientację w typowych poziomach korekt, poniżej zebrano wskazania z rynków rozwiniętych i praktyki wycen niepublicznych:
| Rodzaj korekty | Rynek/zakres | Wskazanie |
|---|---|---|
| Premia za płynność | rynki rozwinięte | 25–54% |
| Dyskonto za brak płynności (DLOM) | spółki niepubliczne | 20–35% (zalecany przedział) |
Książka klarownie prezentuje też relację matematyczną między premią za płynność (P) a dyskontem (D). Zależność podstawowa brzmi:
D = P / (1 + P)
oraz zależność odwrotna:
P = D / (1 - D)
Autorzy pokazują, jak estymować DLOM na bazie badań empirycznych – także na rynku polskim, gdzie dawniej przyjmowano arbitralne 15–20% bez wystarczających podstaw. Omówiono również ograniczenia rynków wschodzących i uwarunkowania prawne obrotu udziałami.
Dla kogo jest przeznaczona i czego się z niej nauczyć?
Jeśli działasz w obszarze wycen, transakcji lub prawa i podatków, ta publikacja pomoże Ci wdrożyć spójne i obronne podejście do DLOM:
- Profesjonaliści wyceny – doradcy finansowi, biegli rewidenci, rzeczoznawcy majątkowi i analitycy uzyskają narzędzia do precyzyjnego korygowania wycen spółek niepublicznych;
- Właściciele firm i menedżerowie – lepiej oszacują wartość przy sprzedaży, sukcesji czy pozyskiwaniu kapitału, unikając przeszacowania lub niedoszacowania;
- Inwestorzy prywatni, PE/VC – uporządkują podejście do premii płynnościowych w startupach i transakcjach z rynków prywatnych;
- Prawnicy, sądy i administracja skarbowa – zyskają argumenty do obiektywnego stosowania DLOM w sporach majątkowych i rozliczeniach podatkowych.
Z książki czytelnik nauczy się:
- Metod szacowania DLOM – od podejść opartych na opcjach put i akcjach restrykcyjnych po benchmarki z transakcji prywatnych oraz studia takich autorów jak Shannon Pratt czy Roger J. Grabowski;
- Zalecanych poziomów korekt – zwykle 20–35% dla rynków rozwiniętych, z uzasadnieniem empirycznym i odniesieniem do specyfiki rynków wschodzących, takich jak Polska;
- Kontrowersji i pułapek – dlaczego pomijanie dyskonta obciąża wycenę subiektywizmem oraz jak radzić sobie z niską płynnością nawet spółek giełdowych;
- Praktycznych studiów przypadków – analiza polskich spółek niepublicznych, porównania z rynkiem USA i formuły do samodzielnych kalkulacji;
- Najnowszych wyzwań – uwzględnianie specyfiki rynków prywatnych i efektywności giełd.
Jak książka przyda się w biznesie i finansach?
Poniżej przykładowe zastosowania wiedzy o DLOM, które przekładają się na lepsze decyzje i wyniki finansowe:
- zwiększenie wiarygodności wycen w negocjacjach M&A i przy pozyskiwaniu finansowania,
- uniknięcie błędów wynikających z arbitralnego przyjmowania dyskonta (np. 15–20%) bez badań,
- wsparcie w optymalizacji podatkowej (aporty, restrukturyzacje) i w sporach sądowych,
- realistyczna ocena kosztów i korzyści IPO, w tym wpływu premii płynnościowej na strategię wzrostu,
- lepsze zarządzanie ryzykiem płynnościowym w PE/VC, wyceną exitów i benchmarkingiem transakcji.
Efekt: spójne, obronne wyceny, które chronią interesy inwestorów i przedsiębiorców oraz minimalizują ryzyko błędnych decyzji.
Co piszą o niej czytelnicy i eksperci?
Choć brakuje szerokich recenzji konsumenckich w serwisach czytelniczych, publikacja jest często cytowana w materiałach naukowych Uniwersytetu Szczecińskiego i omawiana w kontekście metod porównawczych. Polscy praktycy (m.in. autorzy branżowych blogów i raportów) podkreślają jej empiryczne podejście do premii i dyskonta płynnościowego, z licznymi odniesieniami do uznanych autorów, takich jak Pratt czy Reilly.
Jeśli rozważasz zakup, ta książka dostarczy narzędzi potrzebnych do profesjonalnej wyceny przedsiębiorstw niepublicznych i pozwoli szybciej uniknąć kosztownych błędów. Polecam każdemu, kto poważnie traktuje finanse biznesu – sięgnij po nią, by Twoje wyceny były obiektywne i oparte na faktach.
