Maksymalne oprocentowanie kredytu – ile wynosi?

Maksymalne oprocentowanie kredytów i pożyczek w Polsce w listopadzie 2025 r. wynosi 15,5 proc. w skali roku. Wynika to z piątej w tym roku obniżki stóp procentowych – stopa referencyjna NBP spadła do 4,25 proc.. Limit odsetek zmienia się automatycznie wraz ze stopami, a jego zadaniem jest ochrona przed lichwą i nadmiernymi kosztami zadłużenia.

W tym artykule wyjaśniam, skąd dokładnie bierze się te 15,5 proc., jak działa wzór na odsetki maksymalne, jakie kredyty obejmuje limit, jak przekłada się to na Twoją ratę oraz na co patrzeć przy wyborze kredytu (RRSO, koszty pozaodsetkowe, zapisy antylichwiarskie). Na końcu znajdziesz też praktyczne wnioski – kiedy niższe stopy są dla Ciebie szansą, a kiedy pułapką.

Co to jest maksymalne oprocentowanie kredytu i skąd się bierze 15,5 proc.?

Punktem wyjścia jest art. 359 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z nim:

• maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w skali roku przekroczyć dwukrotności odsetek ustawowych,
• mówimy o tzw. odsetkach maksymalnych, które są sztywnym limitem dla wszystkich umów kredytu i pożyczki.

Odsetki ustawowe są powiązane ze stopą referencyjną NBP, więc limit zmienia się automatycznie, gdy Rada Polityki Pieniężnej obniża lub podnosi stopy.

Ta regulacja dotyczy w praktyce wszystkich pożyczających pieniądze na procent:

• banków,
• firm pożyczkowych (tzw. chwilówki i inne pożyczki pozabankowe),
• pożyczek prywatnych między osobami fizycznymi.

Postanowienia umowy nie mogą tego limitu ani wyłączyć, ani „obchodzić” – nawet jeśli w umowie wpiszesz wybór obcego prawa lub egzotycznej jurysdykcji, przy pożyczce udzielonej w Polsce polski limit odsetek i tak obowiązuje.

To jest ważne: maksymalne oprocentowanie dotyczy samych odsetek. Poza nimi są jeszcze tzw. koszty pozaodsetkowe (prowizje, opłaty, ubezpieczenia), które również mają swoje limity.

Podstawy prawne a koszty pozaodsetkowe

Samo oprocentowanie to tylko część całkowitego kosztu kredytu. Pozostałą część stanowią m.in.:

• prowizja za udzielenie kredytu,
• opłata przygotowawcza,
• koszt obowiązkowego ubezpieczenia,
• inne opłaty dodatkowe (np. za rozpatrzenie wniosku, obsługę domową itp.).

Te elementy reguluje głównie ustawa o kredycie konsumenckim. Dla pożyczek pozabankowych (typowe chwilówki i inne pożyczki od firm pożyczkowych) obowiązują szczególnie ostre ograniczenia:

• dla pożyczek do 30 dni – koszty pozaodsetkowe nie mogą przekroczyć 5 proc. kwoty pożyczki,
• dla pożyczek na dłużej – koszty pozaodsetkowe nie mogą przekroczyć 20 proc. kwoty pożyczki.

Oddzielną kategorią są pożyczki prywatne (np. od znajomego czy członka rodziny). Od 7 września 2023 r.:

• maksymalne oprocentowanie pożyczki od osoby prywatnej nie może przekroczyć 19 proc. w skali roku,
• jeśli strony nie wpiszą w umowę żadnego oprocentowania, stosuje się po prostu odsetki ustawowe,
• pożyczki w najbliższej rodzinie do kwoty 36 120 zł mogą korzystać ze zwolnień podatkowych, ale limit odsetek nadal obowiązuje.

Jak liczone jest maksymalne oprocentowanie? (wzór + przykłady)

Wysokość odsetek maksymalnych wyznacza prosty wzór oparty na stopie referencyjnej NBP:

maksymalne oprocentowanie = 2 × (stopa referencyjna NBP + 3,5 punktu procentowego)

Co to oznacza w praktyce?

• NBP ustala stopę referencyjną (obecnie 4,25 proc.),
• do tej wartości ustawodawca dodaje stałe 3,5 punktu proc.,
• otrzymaną sumę mnożymy przez 2 – to jest właśnie limit odsetek maksymalnych.

Przykład: listopad 2025 r.

Dane z listopada 2025 r. wyglądają tak:

• stopa referencyjna NBP: 4,25 proc.,
• odsetki ustawowe: 4,25 proc. + 3,5 proc. = 7,75 proc.,
• odsetki maksymalne: 2 × 7,75 proc. = 15,5 proc.

Dlatego właśnie w umowach kredytowych w tym momencie nie można legalnie zastosować nominalnego oprocentowania wyższego niż 15,5 proc. w skali roku.

Przykład: wysoka stopa z 2024 r.

We wrześniu 2024 r., gdy stopa referencyjna NBP wynosiła 5,75 proc.:

• odsetki ustawowe: 5,75 proc. + 3,5 proc. = 9,25 proc.,
• odsetki maksymalne: 2 × 9,25 proc. = 18,5 proc.

Widzisz, że każda zmiana stopy referencyjnej o 0,25 punktu proc. zmienia limit odsetek maksymalnych o 0,5 punktu proc. – stopa najpierw rośnie/maleje, potem jest powiększana o 3,5 proc., a całość jeszcze mnożona razy dwa.

Odsetki za opóźnienie – wyższy limit

Osobno liczy się odsetki ustawowe za opóźnienie w spłacie:

• odsetki ustawowe za opóźnienie = stopa referencyjna NBP + 5,5 punktu proc.,
• maksymalne odsetki za opóźnienie = dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie.

Dla listopada 2025 r. wygląda to tak:

• stopa referencyjna: 4,25 proc.,
• odsetki ustawowe za opóźnienie: 4,25 proc. + 5,5 proc. = 9,75 proc.,
• maksymalne odsetki za opóźnienie: 2 × 9,75 proc. ≈ 19,5 proc. (w praktyce często zaokrąglane do 20 proc.).

To jest ważne: przekroczenie limitu odsetek maksymalnych (zarówno „zwykłych”, jak i za opóźnienie) może skutkować nieważnością takiego zapisu umowy, a w skrajnych przypadkach – odpowiedzialnością karną po stronie pożyczkodawcy.

Jakie kredyty obejmuje limit 15,5 proc.?

Limit odsetek maksymalnych ma charakter ogólny – nie dotyczy tylko jednego typu produktu, ale praktycznie całego rynku kredytowego.

Kredyty konsumenckie i karty kredytowe

Ograniczenie 15,5 proc. obejmuje w szczególności:

• kredyty gotówkowe,
• kredyty na samochód,
• limity na kartach kredytowych,
• inne kredyty konsumenckie w rozumieniu ustawy o kredycie konsumenckim.

W listopadzie 2025 r. w praktyce rynek wygląda mniej więcej tak:

• kredyty gotówkowe: zwykle w przedziale ok. 6–11 proc. nominalnie,
• karty kredytowe: często blisko górnego limitu, nierzadko powyżej 10 proc.,
• „promocyjne” oferty mogą być chwilowo niżej, ale zwykle z dodatkowymi warunkami (ubezpieczenia, konto w pakiecie, wpływy itd.).

Kredyty hipoteczne

Kredyty mieszkaniowe też podlegają limitowi odsetek maksymalnych, ale w praktyce są znacznie poniżej sufitu:

• typowe nominalne oprocentowanie hipotek mieści się w przedziale ok. 6–8 proc.,
• niższe oprocentowanie wynika z zabezpieczenia w postaci nieruchomości, które mocno zmniejsza ryzyko banku.

Pożyczki pozabankowe i chwilówki

Pożyczki pozabankowe (firmy pożyczkowe, chwilówki online) również nie mogą przekroczyć limitu odsetek maksymalnych. Od 1 stycznia 2024 r. sektor ten jest dodatkowo objęty nadzorem KNF, a wymagania wobec firm pożyczkowych zostały mocno zaostrzone:

• minimalny kapitał zakładowy podniesiono z 200 tys. zł do 1 mln zł,
• firma pożyczkowa może działać tylko jako spółka akcyjna lub spółka z o.o. z radą nadzorczą,
• dla chwilówek do 30 dni koszty pozaodsetkowe nie mogą przekroczyć 5 proc. kwoty pożyczki.

Pożyczki prywatne

Limity obowiązują również pożyczki między osobami fizycznymi (np. pożyczka od znajomego „na procent”) – tutaj kluczowa jest wspomniana wcześniej granica 19 proc. w skali roku od 7 września 2023 r.

Co się działo z maksymalnym oprocentowaniem w 2025 r.?

Rok 2025 przyniósł serię obniżek stóp procentowych, co automatycznie przełożyło się na spadek limitu odsetek maksymalnych.

Ścieżka stopy referencyjnej NBP wyglądała następująco:

• do maja 2025 r.: 5,75 proc.,
• maj 2025 r.: pierwsza obniżka o 0,5 punktu proc. – stopa spada do 5,25 proc.,
• lipiec 2025 r.: druga obniżka o 0,25 punktu proc. – stopa 5,00 proc.,
• wrzesień 2025 r.: trzecia obniżka – stopa 4,75 proc.,
• październik 2025 r.: czwarta obniżka – stopa 4,50 proc.,
• listopad 2025 r.: piąta obniżka – stopa 4,25 proc..

W efekcie maksymalne oprocentowanie spadło:

• z 18,5 proc. (przy stopie 5,75 proc.),
• do 17,5 proc. (maj 2025),
• aż do obecnych 15,5 proc. (listopad 2025).

To oznacza łączny spadek limitu odsetek o 2 punkty proc. w ciągu około pół roku.

To jest ważne: cykl obniżek stóp procentowych najbardziej odczuwają osoby z kredytami o zmiennym oprocentowaniu – czyli m.in. zdecydowana większość posiadaczy kredytów hipotecznych.

Co to znaczy dla rat kredytu? Konkretny przykład

Analitycy Związku Banków Polskich policzyli, że dla kredytu hipotecznego:

• kwota: 450 000 zł,
• okres: 20 lat,
• marża banku: 2 proc.,
• cała seria obniżek stóp w 2025 r. oznacza spadek raty kapitałowo‑odsetkowej o ok. 405 zł miesięcznie, czyli o ok. 11 proc..

W długim okresie, na całym „życiu” kredytu, obniżka stopy referencyjnej o 1,5 punktu proc. daje oszczędność rzędu 97 221,99 zł, czyli około 22,3 proc. całkowitych kosztów odsetek.

Jak obniżki stóp wpływają na ratę i zdolność kredytową?

Przykład: rata kredytu hipotecznego 500 tys. zł

Załóżmy kredyt hipoteczny:

• kwota: 500 000 zł,
• okres: 30 lat,
• oprocentowanie zmienne oparte na WIBOR.

W 2025 r. obniżki stóp przełożyły się na takie szacunki raty:

• przy stopie referencyjnej ok. 5,00 proc. (lipiec 2025): rata ok. 3 394 zł,
• przy obecnej stopie 4,25 proc. (listopad 2025): rata ok. 3 111 zł.

Łączny efekt całego cyklu obniżek w porównaniu z poziomami sprzed rozpoczęcia cięć to spadek raty rzędu ok. 540 zł miesięcznie.

Zdolność kredytowa – kto dziś „łapie się” na kredyt?

Obniżki stóp procentowych poprawiają też zdolność kredytową. Dla przykładowego kredytu:

• kwota: 450 000 zł,
• przy stopie referencyjnej 5,75 proc. – kredyt był dostępny dla osoby z dochodem netto min. 9 235,67 zł,
• przy obecnej stopie 4,25 proc. – ten sam kredyt jest osiągalny już przy dochodzie ok. 8 222,94 zł netto (czyli ok. 11,4 tys. zł brutto).

Innymi słowy – ten sam dochód pozwala dziś zaciągnąć wyższy kredyt, albo do uzyskania tej samej kwoty wystarczy niższy dochód.

To jest ważne: spadek rat nie zawsze jest widoczny od razu – przy WIBOR 3M czy 6M bank aktualizuje oprocentowanie co 3 lub 6 miesięcy, więc część kredytobiorców „dogania” obniżki z pewnym opóźnieniem.

Maksymalne oprocentowanie, oprocentowanie nominalne i RRSO – jak to rozróżnić?

Oprocentowanie nominalne

Oprocentowanie nominalne to procent wpisany w umowie, który dotyczy wyłącznie odsetek od kapitału. W uproszczeniu:

• oprocentowanie nominalne = stopa rynkowa (np. WIBOR lub stopa NBP) + marża banku,
• bank nalicza od tej wartości miesięczne (lub inne) odsetki od pozostałego do spłaty kapitału,
• to właśnie ta wartość jest porównywana z limitem odsetek maksymalnych (15,5 proc.).

RRSO – rzeczywista roczna stopa oprocentowania

Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania (RRSO) to coś znacznie szerszego. RRSO pokazuje całkowity koszt kredytu w ujęciu rocznym, a więc oprócz odsetek zawiera również:

• prowizje,
• opłatę przygotowawczą,
• koszty obowiązkowych ubezpieczeń,
• inne narzucone opłaty dodatkowe.

To jest ważne: RRSO może być wyższe niż 15,5 proc., mimo że samo oprocentowanie nominalne mieści się w limicie. Ważne jest tylko to, aby nominalne oprocentowanie odsetek nie przekraczało ustawowego maksimum.

Przykład:

• kredyt gotówkowy z oprocentowaniem nominalnym 10 proc. (czyli poniżej limitu 15,5 proc.),
• bank dolicza wysoką prowizję i ubezpieczenie,
• w efekcie RRSO może wynieść 15 proc. lub więcej.

Przykład: kredyt gotówkowy 25 000 zł

Załóżmy, że bierzesz kredyt gotówkowy:

• kwota: 25 000 zł,
• oprocentowanie nominalne: 9,9 proc.,
• prowizja banku: 3 proc. kwoty kredytu, czyli 750 zł.

Na pierwszy rzut oka widzisz tylko 9,9 proc. w umowie. Ale gdy doliczysz prowizję i inne koszty, realne RRSO może sięgnąć 14–16 proc. – w zależności od okresu kredytowania i rodzaju rat (równe czy malejące).

To jest ważne: do porównywania ofert między bankami używaj przede wszystkim RRSO, a nie samego oprocentowania nominalnego. To RRSO pokazuje, ile kredyt naprawdę kosztuje.

Jak korzystać z RRSO w praktyce?

• sprawdzaj, czy bank podaje RRSO w reklamie i w ofercie (ma taki obowiązek),
• porównuj RRSO przy podobnym okresie i kwocie kredytu – inaczej porównanie będzie zafałszowane,
• uważaj na oferty „0 proc. prowizji” – często koszt przeniesiony jest wtedy do oprocentowania lub ubezpieczenia, co wyjdzie w RRSO.

Ustawa antylichwiarska – dodatkowa tarcza dla kredytobiorców

Ustawa antylichwiarska, która w pełni weszła w życie 1 stycznia 2024 r., dołożyła kolejne warstwy ochrony, ponad sam limit odsetek maksymalnych.

Lichwa – czyli pożyczanie pieniędzy na rażąco wysoki procent – jest w Polsce zakazana. Odpowiedzialność karną za takie praktyki przewiduje m.in. art. 304 Kodeksu karnego.

Przykład:

• ktoś proponuje Ci pożyczkę z oprocentowaniem 21 proc. w skali roku w listopadzie 2025 r.,
• obowiązujący limit to 15,5 proc.,
• taka oferta przekracza odsetki maksymalne – mamy do czynienia z lichwą, a samo namawianie do zawarcia takiej umowy może być potraktowane jako usiłowanie popełnienia przestępstwa.

Ustawa antylichwiarska wprowadza też:

• nadzór KNF nad firmami pożyczkowymi,
• wspomniany już minimalny kapitał zakładowy 1 mln zł,
• wymóg formy spółki akcyjnej lub z o.o. z radą nadzorczą,
• zakaz „rolowania” kredytów (brania nowej pożyczki tylko po to, by spłacić starą u tego samego pożyczkodawcy),
• sankcje dla firm, które udzielają finansowania osobom:
  • bez realnej zdolności kredytowej,
  • lub mającym zaległości w spłacie co najmniej 6 miesięcy.

To jest ważne: nowe przepisy nie tylko „obcinają” maksymalne oprocentowanie, ale też utrudniają wpychanie klientów w spiralę zadłużenia przez rolowanie długu i pożyczanie osobom ewidentnie niewypłacalnym.

Dlaczego RPP tnie stopy i co to może oznaczać dla przyszłych limitów?

Seria obniżek stóp procentowych w 2025 r. była reakcją na zmianę sytuacji makroekonomicznej. W październiku 2025 r. inflacja spadła do 2,8 proc. rok do roku (z 2,9 proc. we wrześniu). Rada Polityki Pieniężnej uznała, że przy takich poziomach inflacji uzasadnione jest łagodzenie polityki pieniężnej.

W komunikatach NBP i wypowiedziach decydentów podkreślano, że kolejne decyzje będą zależały od:

• prognoz inflacji,
• aktywności gospodarczej,
• polityki fiskalnej,
• dynamiki płac,
• czynników zewnętrznych (np. ceny energii, sytuacja geopolityczna).

Prognozy na przyszłość – co mówią kontrakty FRA?

Rynek finansowy próbuje wyceniać przyszłe stopy procentowe za pomocą kontraktów terminowych FRA (Forward Rate Agreements). Z ich notowań wynika, że:

• w ciągu najbliższych 6 miesięcy stawka WIBOR 3M może spaść z ok. 4,41 proc. do ok. 4,0 proc.,
• w ciągu ok. 9 miesięcy – nawet do ok. 3,9 proc..

Jeśli tak by się stało, stopa referencyjna NBP mogłaby spaść poniżej 4 proc., co z kolei oznaczałoby:

• odsetki ustawowe poniżej 7,5 proc.,
• maksymalne oprocentowanie kredytów poniżej 14,5 proc..

W bardziej optymistycznych scenariuszach część ekonomistów zakłada, że do końca 2026 r. stopa referencyjna mogłaby zbliżyć się do 3,5 proc., co dałoby maksymalne oprocentowanie około 14 proc.. Z kolei w ostrożniejszych prognozach mówi się o stopie w okolicach 4,75 proc., czyli niewiele niżej niż w połowie 2025 r.

To jest ważne: prognozy to nie obietnica. Wystarczy kilka niekorzystnych zdarzeń (skok cen energii, napięcia geopolityczne), żeby ścieżka stóp procentowych znów się zmieniła.

Co to oznacza dla różnych typów kredytobiorców?

1. Posiadacze kredytów hipotecznych o zmiennym oprocentowaniu

• Spadek stóp przekłada się na niższe raty – jak pokazałem wcześniej, przy kredytach rzędu kilkuset tysięcy złotych to często kilkaset złotych miesięcznie mniej.
• Niższe raty oznaczają większy luz w domowym budżecie i mniejsze ryzyko problemów ze spłatą.
• Trzeba jednak pamiętać, że jeśli w przyszłości inflacja przyspieszy, RPP może znów zacząć podnosić stopy, a raty znów wzrosną.

2. Osoby planujące dopiero wziąć kredyt hipoteczny

• Obecne środowisko niższych stóp i limit 15,5 proc. sprzyjają zaciąganiu kredytów – zdolność kredytowa jest wyższa, a oprocentowanie niższe niż w latach wysokiej inflacji.
• To może być dobry moment na zakup mieszkania, o ile:
  • Twoja rata nie przekroczy ok. 30 proc. domowych dochodów netto,
  • masz poduszkę bezpieczeństwa na kilka miesięcy życia bez dochodów,
  • jesteś przygotowany na to, że w przyszłości rata może jeszcze wzrosnąć.

3. Posiadacze i przyszli klienci kredytów gotówkowych

• Wiele kredytów gotówkowych ma stałe oprocentowanie przez cały okres – obniżki stóp nie zmienią warunków już podpisanych umów.
• Nowe kredyty gotówkowe powinny być jednak taniej wyceniane – niższe stopy i niższy limit maksymalnego oprocentowania zawężają bankom pole manewru.
• Dla kredytów gotówkowych szczególnie ważne jest patrzenie na RRSO, bo prowizje i ubezpieczenia potrafią kosztować krocie.

Jak obecne 15,5 proc. wypada na tle poprzednich lat?

Obecny limit wygląda inaczej, jeśli zestawimy go z kilkoma wcześniejszymi okresami.

• Październik 2023 – maj 2025:
  • stopa referencyjna: 5,75 proc.,
  • maksymalne oprocentowanie: 18,5 proc.,
  • tak wysoki limit utrzymywał się przez ponad półtora roku.
• Okres walki z wysoką inflacją:
  • utrzymywanie wysokich stóp miało „schłodzić” gospodarkę i zdusić inflację,
  • kosztem był jednak bardzo drogi kredyt – szczególnie odczuwalny dla posiadaczy hipotek.
• Rok 2020 – pandemia COVID‑19:
  • stopa referencyjna spadła do historycznego minimum 0,50 proc.,
  • maksymalne oprocentowanie wynosiło wtedy tylko 8 proc.,
  • pokazuje to, jak drastycznie potrafią się zmieniać limity odsetek w zależności od sytuacji gospodarczej.

To jest ważne: obecne 15,5 proc. nie jest ani rekordowo wysokie, ani rekordowo niskie. To poziom pośredni, ale po okresie 18,5 proc. odczuwalnie korzystniejszy dla kredytobiorców.

Podsumowanie: jak mądrze korzystać z tańszego długu?

Podsumujmy najważniejsze wnioski:

• W listopadzie 2025 r. maksymalne oprocentowanie kredytów i pożyczek wynosi 15,5 proc. w skali roku, a wynika to ze stopy referencyjnej NBP na poziomie 4,25 proc..
• Limit ten jest obliczany według wzoru: 2 × (stopa referencyjna NBP + 3,5 punktu proc.) i dotyczy wszystkich odsetek umownych.
• To jedynie górny sufit dla odsetek – rzeczywisty koszt kredytu wyznacza RRSO, które obejmuje również prowizje, opłaty i ubezpieczenia.
• Seria pięciu obniżek stóp w 2025 r. obniżyła maksymalne oprocentowanie z 17,5 proc. do 15,5 proc. i przełożyła się na niższe raty oraz wyższą zdolność kredytową.
• Ustawa antylichwiarska dodatkowo ogranicza koszty pozaodsetkowe i utrudnia wpychanie klientów w spiralę długów.

Zachęcam, abyś przy każdej ofercie kredytu:

• sprawdził, czy nominalne oprocentowanie mieści się w aktualnym limicie,
• porównał RRSO kilku ofert o podobnym okresie i kwocie,
• zaplanował ratę tak, by nie przekraczała ok. 30 proc. Twoich dochodów netto,
• unikał pożyczek „na klik” i „na już”, jeśli nie jesteś w stanie na chłodno policzyć ich kosztu.