Zamrożenie cen gazu dla firm – kto może skorzystać z ochrony taryfowej?

Na początku 2025 roku polski system ochrony odbiorców gazu ziemnego utrzymuje zamrożone ceny na poziomie 0,2952 zł netto/kWh (0,3631 zł brutto) dla małych i średnich przedsiębiorstw, szkół i szpitali, co stabilizuje koszty w warunkach zmiennych cen na rynkach globalnych.

Mechanizmy ochrony taryfowej od 2022 roku wielokrotnie modyfikowano, aby równoważyć ochronę odbiorców wrażliwych z płynnością sprzedawców i warunkami konkurencji rynkowej.

Ewolucja systemu ochrony taryfowej w Polsce od 2022 roku

Gwałtowny wzrost cen surowców w 2022 roku skłonił rząd do przyjęcia ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców paliw gazowych, która weszła w życie 29 stycznia 2022 r. i rozszerzyła katalog uprawnionych poza gospodarstwa domowe m.in. o szpitale, DPS-y i placówki oświatowe.

W latach 2022–2024 obowiązywał mechanizm ceny maksymalnej 200,17 zł/MWh dla gospodarstw domowych i wybranych podmiotów publicznych, finansowany z budżetu i danin sektorowych. Łączny koszt wsparcia gazu od końca 2022 do połowy 2024 r. wyniósł ok. 31,1 mld zł (cały pakiet energii: ponad 83,3 mld zł).

Od lipca 2024 r. zastąpiono sztywne mrożenie cen taryfami URE (m.in. 239 zł/MWh), a od stycznia 2025 r. ponownie wprowadzono cenę 0,2952 zł netto/kWh dla podmiotów objętych ochroną. To pokazuje, jak dynamicznie kształtowały się rozwiązania osłonowe w reakcji na zmieniające się warunki rynkowe.

Dla przejrzystości najważniejsze punkty zwrotne i parametry cenowe zestawiono poniżej:

Obecne ceny gazu dla firm i poziomy wsparcia w 2025 roku

W 2025 r. poziomy cen zależą od wielkości i statusu odbiorcy. Dla MŚP oraz placówek wrażliwych utrzymano 0,2952 zł netto/kWh (0,3631 zł brutto). Dla dużych firm stosowane są ceny rynkowe, negocjowane indywidualnie.

Najważniejsze różnice między grupami odbiorców przedstawiają się następująco:

• MŚP, szkoły, szpitale – chroniona cena 0,2952 zł netto/kWh zatwierdzona przez URE;
• duże przedsiębiorstwa – ceny rynkowe, w I kw. 2025 r. ok. 250–290 zł/MWh (PGNiG Obrót Detaliczny, Tauron, E.ON, Energa);
• instytucje publiczne i gospodarstwa domowe – w okresach taryfowych podlegają cenom zatwierdzanym przez URE.

Od stycznia 2025 r. opłaty dystrybucyjne wzrosły średnio o 24,7% i nie są objęte mrożeniem cen paliwa.

Nawet przy stabilnej cenie gazu, końcowy rachunek może rosnąć z powodu wyższych kosztów dystrybucji i infrastruktury.

Dla wybranych branż (np. piekarnie) stosowano czasowe limity cenowe 200,17 zł/MWh, przy obowiązku złożenia wniosku w 30 dni od daty faktury.

Katalog odbiorców uprawnionych do ochrony taryfowej

Na mocy art. 62b Prawa energetycznego zatwierdzanie i stosowanie taryf wobec uprawnionych odbiorców ma obowiązywać do 31 grudnia 2027 r. Zakres uprawnionych obejmuje m.in. następujące kategorie:

• gospodarstwa domowe (objęte ochroną automatycznie),
• wspólnoty i spółdzielnie mieszkaniowe (z obowiązkiem złożenia oświadczenia o przeznaczeniu gazu),
• podmioty lecznicze finansowane ze środków publicznych (np. szpitale, poradnie),
• jednostki organizacyjne pomocy społecznej (np. domy opieki, noclegownie, ogrzewalnie),
• podmioty systemu oświaty (szkoły, przedszkola, żłobki),
• placówki całodobowej opieki dla osób z niepełnosprawnościami, przewlekle chorych i seniorów,
• rodzinne domy pomocy, mieszkania treningowe i wspomagane,
• organizacje pozarządowe, spółdzielnie socjalne, związki zawodowe,
• kościoły i inne związki wyznaniowe,
• podmioty prowadzące działalność kulturalną i archiwalną,
• ochotnicze straże pożarne,
• centra i kluby integracji społecznej oraz warsztaty terapii zajęciowej.

Gospodarstwa domowe korzystają z ochrony bez oświadczeń, natomiast pozostałe podmioty (w tym wspólnoty i spółdzielnie) muszą złożyć stosowne oświadczenia, aby rozliczać się według cen taryfowych.

Procedury uzyskania ochrony taryfowej i wymogi formalne

Tryb postępowania różni się zależnie od kategorii odbiorcy. Podstawowe ścieżki wyglądają następująco:

• gospodarstwa domowe – ochrona nadawana jest automatycznie, bez wniosków i załączników;
• wspólnoty i spółdzielnie mieszkaniowe – wymagane oświadczenie o przeznaczeniu gazu (z rozdzieleniem celów mieszkaniowych i pozostałych), odnawiane co najmniej raz w roku;
• pozostałe jednostki uprawnione – oświadczenie składane przed zawarciem umowy sprzedaży lub kompleksowej; dla umów sprzed 29.01.2022 r. termin wynosił 45 dni (do 15 marca 2022 r.).

Jak poprawnie złożyć oświadczenie do sprzedawcy gazu:

1. użyj obowiązującego wzoru (rozporządzenie MKiŚ z 28.01.2022 r.: wzór nr 1 – wspólnoty/spółdzielnie; wzór nr 2 – pozostałe podmioty);
2. podpisz dokument osobą uprawnioną (własnoręcznie lub kwalifikowanym podpisem elektronicznym);
3. przekaź dokument sprzedawcy przed zawarciem umowy lub niezwłocznie po spełnieniu warunków ustawowych;
4. aktualizuj oświadczenie przy zmianie przeznaczenia lub struktury zużycia paliwa gazowego.

Warunkiem skorzystania z cen taryfowych jest terminowe i prawidłowe złożenie oświadczenia; w przeciwnym razie obowiązują ceny rynkowe. Niezłożenie oświadczenia przez wspólnotę/spółdzielnię może skutkować grzywną od 500 do 50 000 zł.

Ograniczenia i wyłączenia spod ochrony taryfowej

Nie wszystkie podmioty mogą korzystać z mrożenia cen gazu. Kluczowe ograniczenia to:

• duże przedsiębiorstwa – rozliczenia według cen rynkowych negocjowanych ze sprzedawcami;
• limity pomocy publicznej – dla MŚP przepisy uniemożliwiają podwójne wsparcie (np. jednocześnie na prąd i gaz w tym samym zakresie);
• wyłączenia sankcyjne – podmioty objęte sankcjami związanymi z agresją Rosji na Ukrainę są pozbawione wsparcia;
• terminowość wniosków – dla branż z dedykowanymi limitami (np. piekarnie) wniosek należało złożyć w ciągu 30 dni od faktury;
• kompletność dokumentacji – brak faktur, oświadczeń o pomocy de minimis czy zaświadczeń z US/ZUS skutkuje odrzuceniem wniosku.

Programy wsparcia dla firm energochłonnych

Równolegle działał program dla przemysłu energochłonnego (gaz i energia elektryczna) o budżecie 5,5 mld zł, dzielący wsparcie na poziom podstawowy i zwiększony.

Wnioski składano elektronicznie w NFOŚiGW, w dwóch turach. Wymóg inwestycji w efektywność energetyczną warunkował wyższy poziom wsparcia i kierował środki w stronę modernizacji procesów.

Przyszłe perspektywy i zmiany w systemie ochrony taryfowej

Od 1 lipca 2025 r. taryfa URE dla gospodarstw domowych i instytucji publicznych spadła do 204,26 zł/MWh (o 14,8% wobec 239,65 zł/MWh) i obowiązuje do 30 czerwca 2026 r.

Od 1 stycznia 2026 r. Polska Spółka Gazownictwa wprowadza nową taryfę dystrybucji ze średnim spadkiem opłat o ok. 1,7% (zróżnicowanie wg grup W-1.1, W-2.1, W-3.6).

System ochrony taryfowej dla uprawnionych obowiązuje do 31 grudnia 2027 r. Po tym okresie możliwa jest dalsza liberalizacja i pełny powrót do mechanizmów rynkowych.

Dodatkowo polityka klimatyczna UE (ETS2 od 2027 r.) może zwiększyć koszty paliw do ogrzewania i transportu. Szacunki mówią o potencjalnym wzroście ceny gazu o 47,11 zł/MWh do 2030 r. i 419,69 zł/MWh do 2050 r.

Najważniejsze daty i ryzyka, które warto uwzględnić w planowaniu kosztów energii:

• 1.07.2025–30.06.2026 – obowiązywanie nowej taryfy URE dla gospodarstw domowych i instytucji publicznych,
• 01.2026 – niewielny spadek stawek dystrybucyjnych PSG (ok. 1,7%),
• 2027 – potencjalne urynkowienie po wygaśnięciu ochrony taryfowej i start ETS2,
• do 2030 i 2050 – możliwe wzrosty kosztów wynikające z ETS2, z istotnym wpływem na rachunki końcowe.

W obliczu tych zmian kluczowe jest bieżące monitorowanie taryf, terminowe oświadczenia i inwestycje w efektywność energetyczną, które ograniczają ryzyko kosztowe w średnim i długim horyzoncie.